Πολύ συχνά κυρίως σε αγχογόνες περιόδους της ζωής, στην προσπάθειά μας να ελέγξουμε τα πράγματα και να προλάβουμε μια πιθανή αρνητική εξέλιξη τους, καταφεύγουμε σε διάφορους μηχανισμούς. Αυτοί οι μηχανισμοί είναι αυτόματοι, δεν είναι αποτέλεσμα συνειδητής επιλογής και μας είναι πολύ οικείοι. Ένας από αυτούς τους μηχανισμούς είναι τα καταστροφολογικά σενάρια.

Όσο πιο πολύ μας κατακλύζει το άγχος, τόσο πιο πιθανό είναι να ξεκινήσει ο φαύλος κύκλος των σεναρίων, όπου στην προσπάθεια μας να είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο, σκεφτόμαστε κάθε πιθανό σενάριο που μπορεί να συμβεί και πώς θα το αντιμετωπίσουμε. Είναι όμως αυτό τελικά βοηθητικό ή μήπως βάζει επιπλέον εμπόδια στην καθημερινότητα μας;

Ένα πολύ χαρακτηριστικό ανέκδοτο που χρησιμοποιώ κάθε φορά που αναφέρομαι στα καταστροφολογικά σενάρια, είναι το ανέκδοτο με το γρύλο: “Ένας άντρας μέσης ηλικίας μένει ξαφνικά από λάστιχο στην μέση του πουθενά. 1 χιλιόμετρο πιο κάτω βλέπει ένα σπίτι το οποίο είχε φως και συνεπώς ήταν η μόνη του ελπίδα ο ένοικος του σπιτιού να έχει γρύλο, ώστε να του δανείσει για να μπορέσει να φτιάξει το αυτοκίνητο να φύγει. Αποφασίζει λοιπόν, αν και ήταν αργά το βράδυ, να περπατήσει μέχρι εκεί και να του χτυπήσει το κουδούνι ζητώντας του βοήθεια. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδρομής, καθώς είναι και αγχώδης εκ φύσεως, κάνει διάφορα σενάρια με το μυαλό του στο πώς θα ζητήσει τον γρύλο, τι μπορεί να του απαντήσει ο ένοικος του σπιτιού, αν θα αντιδράσει αρνητικά καθώς η ώρα ήταν ακατάλληλη κλπ. Φτάνοντας λοιπόν στον πόρτα του σπιτιού και μετά τα τόσα αρνητικά σενάρια που είχε σκεφτεί, του ανοίγει ένας καλοσυνάτος γεράκος και ο άντρας αντί να του πει τι ήθελε του λέει: “Δεν μας παρατάς εσύ κι ο γρύλος σου!”

Το παραπάνω ανέκδοτο είναι χαρακτηριστικό του πώς λειτουργούν τα σενάρια που προσπαθούμε να κάνουμε. Τα σενάρια που πλάθουμε στο μυαλό μας, έχουν ως αποτέλεσμα να μας κάνουν να δαπανάμε πολύ ενέργεια και στο τέλος της ημέρας να νιώθουμε εξαντλημένοι. Το να προσπαθούμε να προβλέψουμε κάθε πιθανό σενάριο, μας βάζει σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς ματαίωσης, καθώς απρόοπτα μπορούν να συμβούν και επιπλέον εξαντλεί όλη μας την ενέργεια με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες που τυχαίνουν. Επιπλέον, μια ακόμα παγίδα είναι η αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ξεκινάμε την ημέρα μας έχοντας ήδη την προκατάληψη ότι δεν θα εξελιχθεί καλά, με αποτέλεσμα να νιώθουμε περισσότερο αγχωμένοι και τελικά διαπιστώνουμε ότι συνεχώς όλο και κάτι συμβαίνει.

Το να διαπιστώνουμε τέτοια δυσλειτουργικά μοτίβα στην καθημερινότητα μας, είναι και το κλειδί για να τα αλλάξουμε! Συνήθως αυτές οι διαδικασίες είναι ασυνείδητες και γίνονται αυτόματα στο μυαλό μας. Όταν αρχίζουμε και παρατηρούμε πότε ξεκινάνε αυτά τα σενάρια, τότε έχουμε κάνει την αρχή για να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο των σεναρίων! Μπορούμε να πάρουμε μερικές βαθιές αναπνοές, να ηρεμήσουμε το σώμα μας και το συναίσθημά μας και να δοκιμάσουμε να κάνουμε και άλλα λιγότερο καταστροφολογικά σενάρια!

Κρητικού Μαρίνα
PhDc Συμβουλευτική Ψυχολογία
MSc  Ψυχολογία Υγείας
Συστημική-Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια

Πηγή φωτογραφίας:https://www.tovima.gr