Από μόνη της η λέξη «καρκίνος», φαντάζει απειλητική. Μοιάζει σαν ένα τεράστιο τέρας που έχει εισβάλλει με το “έτσι θέλω” στη ζωή μας και έχει κυριαρχήσει σε αυτήν. Η διάγνωση και η θεραπεία του καρκίνου, αποτελούν ιδιαίτερα στρεσογόνες περίοδοι στη ζωή του ανθρώπου. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ασθενείς μετά τη διάγνωση εμφανίζουν συμπτώματα οξέος μετατραυματικού στρες και μετατραυματική διαταραχή άγχους σε ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ του 5% και του 30% (Kangas, Henry & Bryant, 2002). Κανένας δεν είναι προετοιμασμένος για να ακούσει ένα τέτοιο νέο, πόσο μάλλον να μπορεί να προετοιμαστεί ώστε να ρυθμίσει τις αντιδράσεις του και να μπορέσει να το αντιμετωπίσει ψυχολογικά.

Έχει φανεί ότι η αντίδραση του ασθενούς επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: α) ατομικούς (πχ. φύλο, ηλικία), β) την ύπαρξη άλλων σημαντικών πηγών στρες (ανεργία, χωρισμός, πένθος κτλ), γ) τη διαθεσιμότητα κατάλληλης κοινωνικής υποστήριξης, δ) τις στρατηγικές αντιμετώπισης του στρες που χρησιμοποιεί το άτομο κλπ. Ακόμα, η ψυχολογική αντίδραση του ατόμου αλλάζει στις διάφορες φάσεις εξέλιξης της νόσου. Έτσι, κατά τη διαδικασία της διάγνωσης οι ασθενείς εμφανίζουν σημαντικό άγχος. Αμέσως μετά τη διάγνωση και την έναρξη της θεραπείας οι συνήθεις αντιδράσεις είναι σοκ, λύπη, άγχος, θυμός, αλλά τώρα το άτομο ξεκινάει σταδιακά να προσαρμόζεται στην κατάσταση. Στη φάση της αποθεραπείας οι ασθενείς αισθάνονται φόβο για τυχόν επανεμφάνιση της νόσου, ενώ διαπραγματεύονται νέους ρόλους και υποχρεώσεις, επανεξετάζοντας τις προτεραιότητες τους. Τέλος, στη φάση της επανεμφάνισης ή της επιδείνωσης της νόσου βιώνουν απογοήτευση, ενοχές, φόβο και πένθος (Knight, 2004).

Από τα παραπάνω, φαίνεται ότι δε μπορούμε να «προγραμματίσουμε», ούτε να προετοιμάσουμε ψυχολογικά τον εαυτό μας για μια τέτοια εξέλιξη. Δε βοηθάει το να έχουμε στο μυαλό μας ότι κάποια στιγμή ίσως και να έρθει μια άσχημη διάγνωση, καθώς έτσι αυξάνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) και επιβαρύνουμε τον οργανισμό μας. Αυτό που βοηθάει και είναι πολύ αποτελεσματική στρατηγική για όλους τους τομείς της ζωής μας, είναι η διαχείριση του στρες. Δε μπορούμε να διώξουμε το άγχος από τη ζωή μας, ούτε να μπλοκάρουμε τις αυτόματες αρνητικές σκέψεις που η εποχή μας, μας επιβάλλει, αλλά μπορούμε όμως να δούμε πώς θα αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά κάθε τι που συμβαίνει και τι μπορούμε να μάθουμε από τη συγκεκριμένη εμπειρία.

Αν λάβουμε μια τέτοια διάγνωση και μετά το αρχικό σοκ, θα βοηθήσει πολύ το υποστηρικτικό μας δίκτυο (σύντροφος, γονείς και λίγοι καλοί φίλοι). Σημαντικός είναι και ο ρόλος του ψυχολόγου υγείας, ο οποίος αν είναι σωστά καταρτισμένος, βοηθάει το άτομο αρχικά υποστηρικτικά, με το να στηρίξει το ίδιο το άτομο και την οικογένεια του να εκφράσουν τα συναισθήματα τους και να ξαναβρούν νόημα. Ακόμα, μπορεί να είναι βοηθητικός σε πιο πρακτικά ζητήματα, εκπαιδεύοντας τον ασθενή σε τεχνικές επίλυσης προβλήματος, τεχνικές διαχείρισης στρες (διαφραγματική αναπνοή και νευρομυϊκή χαλάρωση), αλλά και εξατομικευμένη πληροφόρηση για θέματα υγείας.

 
Κρητικού Μαρίνα
Ψυχολόγος Υγείας- Οικογενειακή/Συστημική Σύμβουλος
marina.kritikou@yahoo.com

Πηγή Φωτογραφίας: www.imop.gr