Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) διακρίνεται σε 2 κύριες μορφές: α) τύπου 1, ή νεανικός διαβήτης, όπου υπάρχει πλήρης έλλειψη ινσουλίνης λόγω της καταστροφής των β-κυττάρων του παγκρέατος και β) τύπου 2, όπου παρατηρείται αντίσταση των περιφερικών ιστών στην ινσουλίνη. Θεαματική είναι η αύξηση του ΣΔ τύπου 2, καθώς ξεπερνά το 10% των νεοδιαγνωσμένων παιδιών και εφήβων. Ο ΣΔ τύπου 2 έχει εξελιχτεί σε παγκόσμιο επίπεδο, σε ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας.
Κατά τη διάρκεια της εφηβείας παρατηρείται αυξημένη αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης, που οδηγεί στην υπερινσουλιναιμία. Υπεύθυνη για την αντίσταση στην ινσουλίνη στην εφηβεία, θεωρείται η αυξημένη έκκριση της αυξητικής ορμόνης, που παρατηρείται κατά την περίοδο αυτή. Έτσι, σύμφωνα με τον Κατζό (2001), ένα άτομο που έχει το γενετικό υπόστρωμα για αντίσταση στην ινσουλίνη, η πρόσθετη επιβάρυνση της εφηβείας, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα η μέχρι τότε ισορροπία να διαταραχθεί και να εμφανισθεί ο σακχαρώδης διαβήτης. Ιδιαίτερα σημαντικός, είναι και ο ρόλος της παχυσαρκίας για την εμφάνιση του ΣΔ τύπου 2 στα παιδιά. Τα παχύσαρκα παιδιά, είναι υπερινσουλιναιμικά και ο διεγειρόμενος από την ινσουλίνη μεταβολισμός της γλυκόζης είναι χαμηλότερος έως και 40% σε σχέση με τα μη παχύσαρκα παιδιά.
Από τα παραπάνω, διαπιστώνεται η αναγκαιότητα της εφαρμογής προγραμμάτων πρόληψης, τα οποία θα έχουν καλή σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας. Η Φιλανδία είναι η πρώτη χώρα που εφαρμόζει πρόγραμμα πρόληψης του διαβήτη τύπου 2 και των επιπλοκών του σε εθνικό επίπεδο (Ματτέ & Βελονάκης, 2011). Στόχος των προγραμμάτων αυτών, είναι η πρόληψη του διαβήτη τύπου 2 και των επιπλοκών του, η βελτίωση της ποιότητας φροντίδας της νόσου, καθώς και η υποστήριξη και η εκπαίδευση ατόμων με διαβήτη με σκοπό την ανάπτυξη της ικανότητας τους στη διαχείριση της νόσου. Το ευρωπαϊκό σχέδιο Diabetes in Europe (DE-PLAN, 2003-2008), στοχεύει στην εφαρμογή κοινοτικών παρεμβάσεων πρόληψης του ΣΔ τύπου 2 σε άτομα υψηλού κινδύνου, σε 17 ευρωπαϊκές χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδος. Στο ελληνικό πρόγραμμα, η παρέμβαση αποτελούνταν από 6 ομαδικές συνεδρίες, των 6-10 ατόμων, όπου δίνονταν πληροφορίες υγιεινού τρόπου ζωής με δίαιτα και άσκηση από διαιτολόγο. Παρόλο που οι παρεμβάσεις δεν ήταν τόσο εντατικές, όπως στο αντίστοιχο φιλανδικό πρόγραμμα και παρά τη μέτρια απώλεια βάρους που επιτεύχθηκε, παρατηρήθηκε μια στατιστικά σημαντική μείωση του ποσοστού των ατόμων με διαταραχή γλυκόζης νηστείας (το πρωινό ζάχαρο) και διαταραχή ανοχής γλυκόζης.
Η αναγκαιότητα των προγραμμάτων παρέμβασης, έγκειται στο ότι η συγκεκριμένη νόσος καταλήγει σε υψηλού κόστους νοσηλείες στα δημόσια νοσοκομεία (καθώς ο ΣΔ, οδηγεί σε καρδιαγγειακές παθήσεις και εγκεφαλικά επεισόδια), σε απώλεια ατόμων από την αγορά εργασίας και άρα σε μειωμένη έσοδα για το κράτος. Σε παγκόσμιο επίπεδο, δαπανάται το 11% του προϋπολογισμού για την υγεία στην καταπολέμηση του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Ακόμα όμως και σε ατομικό επίπεδο, με τη σωστή ενημέρωση και εξατομικευμένη παρέμβαση από ενδοκρινολόγο, ψυχολόγο υγεία, διαιτολόγο, είναι δυνατή η πρόληψη των επιπλοκών.

 
Μαρίνα Κρητικού
Ψυχολόγος Υγείας- Συστημική/Οικογενειακή Σύμβουλος
marina.kritikou@yahoo.com

Πηγή Φωτογραφίας: www.newsnowgr.com